વારંવાર ફોડો થવો અથવા પરુ નીકળવું શું ફિસ્ટુલાનું લક્ષણ હોઈ શકે?

Key Takeaways

• વારંવાર એક જ જગ્યાએ ફોડો થવો ફિસ્ટુલા સાથે જોડાયેલો હોઈ શકે છે.
• પરુ નીકળી ગયા પછી દુખાવો ઓછો થવાનો અર્થ સમસ્યા સંપૂર્ણ ઠીક થઈ ગઈ એવું નથી.
• ફિસ્ટુલામાં દુખાવો, પરુ, લોહી, સોજો અને ત્વચાની બળતરા થઈ શકે છે.
• એનલ ફિસ્ટુલા સામાન્ય રીતે પોતાની રીતે સંપૂર્ણપણે ઠીક થતો નથી.
• યોગ્ય તપાસ પછી જ દવા અથવા સર્જરીમાંથી યોગ્ય સારવાર નક્કી કરવામાં આવે છે.

ડૉ. ભાવિન બારિયા અમદાવાદમાં ફિસ્ટુલા અને મળદ્વારની આસપાસ થતી સર્જરી સંબંધિત સમસ્યાઓ માટે તપાસ અને સારવારની સેવાઓ આપે છે. મળદ્વાર પાસે એક વખત ફોડો થવો સામાન્ય ચેપને કારણે પણ થઈ શકે છે. પરંતુ ફોડો વારંવાર થતો હોય, તેમાંથી પરુ કે લોહી નીકળતું હોય અથવા થોડા દિવસની રાહત પછી ફરી સોજો અને દુખાવો શરૂ થતો હોય, તો તેને અવગણવું યોગ્ય નથી. આ ફિસ્ટુલાના લક્ષણો હોઈ શકે છે. ફિસ્ટુલા સામાન્ય રીતે મળદ્વારની અંદરથી બહારની ત્વચા સુધી બનતી નાની નળી જેવી જગ્યા છે.

ફિસ્ટુલા શું છે?

ફિસ્ટુલા ત્યારે બને છે જ્યારે મળદ્વારની અંદરની ગ્રંથિમાં ચેપ થાય અને ત્યાં પરુ ભરાયેલો ફોડો બને. ફોડો પોતે ફાટી જાય અથવા તેની સારવાર કરીને પરુ બહાર કાઢવામાં આવે પછી અંદરથી ત્વચા સુધી નાનો રસ્તો રહી શકે છે. આ રસ્તામાં ફરી ચેપ થવાથી પરુ બહાર આવી શકે છે. તેથી ઘણા દર્દીઓમાં ફોડો થોડા સમય માટે ઠીક થયો હોય એવું લાગે છે, પરંતુ પછી એ જ જગ્યાએ ફરી સમસ્યા શરૂ થાય છે.

વારંવાર ફોડો કેમ થઈ શકે?

મળદ્વાર પાસે ફોડો બને ત્યારે અંદર ચેપ અને પરુ ભેગું થઈ શકે છે. ફોડો ફાટી જાય ત્યારે દર્દીને તાત્કાલિક રાહત મળે છે, કારણ કે પરુ બહાર નીકળી જાય છે. પરંતુ અંદર બનેલો રસ્તો જો બંધ ન થાય, તો તેમાં ફરી ચેપ લાગી શકે છે. પરિણામે એ જ જગ્યાએ વારંવાર સોજો, દુખાવો અને પરુ થવાની સમસ્યા થઈ શકે છે. એક જ જગ્યાએ વારંવાર ફોડો થવો અને પરુ નીકળવું ફિસ્ટુલાની તપાસ કરાવવાનું મહત્વનું કારણ છે.

ફિસ્ટુલાના સામાન્ય લક્ષણો કયા છે?

દરેક દર્દીમાં તકલીફ એકસરખી હોતી નથી. કેટલાક દર્દીઓને સતત દુખાવો થાય છે, જ્યારે કેટલાકને માત્ર સમયાંતરે પરુ નીકળવાની ફરિયાદ હોય છે. સામાન્ય ફિસ્ટુલાના લક્ષણો આ પ્રમાણે હોઈ શકે છે:

• મળદ્વાર પાસે વારંવાર ફોડો અથવા સોજો થવો
• નાના છિદ્રમાંથી પરુ નીકળવું
• પરુ સાથે થોડું લોહી દેખાવું
• મળદ્વાર આસપાસ લાલાશ અથવા ચામડીમાં બળતરા
• બેસતી વખતે દુખાવો થવો
• મળ કરતી વખતે દુખાવો વધવો
• ચેપ સાથે તાવ આવવો

મેયો ક્લિનિક અને એનએચએસ પણ પરુ, લોહી, દુખાવો, સોજો અને ત્વચાની બળતરાને એનલ ફિસ્ટુલા સાથે જોડાયેલા સામાન્ય લક્ષણો તરીકે જણાવે છે.

પરુ નીકળ્યા પછી દુખાવો ઓછો થાય તો શું ફિસ્ટુલા ઠીક થઈ ગયો?

આ ખૂબ સામાન્ય ગેરસમજ છે. ફોડામાંથી પરુ નીકળ્યા પછી દબાણ ઓછું થાય છે અને દુખાવામાં થોડા સમય માટે રાહત મળી શકે છે. પરંતુ માત્ર પરુ નીકળી જવાથી અંદર બનેલો ફિસ્ટુલાનો રસ્તો હંમેશા બંધ થઈ જાય એવું નથી. જો ફરી એ જ જગ્યાએ સોજો, દુખાવો અથવા પરુ થાય, તો યોગ્ય તપાસ જરૂરી બને છે. આવા વારંવાર થતા ફિસ્ટુલાના લક્ષણોને ઘરેલુ ઉપાયથી લાંબા સમય સુધી દબાવતા રહેવું યોગ્ય નથી.

ફિસ્ટુલા અને સામાન્ય ફોડામાં શું ફરક હોઈ શકે?

શરૂઆતમાં બંને સમસ્યાઓ એક જેવી લાગી શકે છે. સામાન્ય ફોડો ચેપને કારણે બને અને યોગ્ય સારવાર પછી સંપૂર્ણપણે ઠીક થઈ શકે છે. ફિસ્ટુલામાં અંદરથી બહારની ત્વચા સુધી નાની નળી જેવી જગ્યા રહી શકે છે. આ કારણે દર્દીને એક જ જગ્યાએ વારંવાર પરુ, સોજો અથવા દુખાવો થઈ શકે છે. અંતિમ નિર્ણય માત્ર લક્ષણોના આધારે ન કરવો જોઈએ. ડૉક્ટરની તપાસથી જ સાચું કારણ જાણી શકાય છે.

ક્યારે ડૉક્ટરને બતાવવું જોઈએ?

જો મળદ્વાર પાસે વારંવાર ફોડો થાય અથવા પરુ નીકળતું રહે, તો તપાસમાં મોડું ન કરવું. ખાસ કરીને નીચેની સ્થિતિમાં ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ:

• એક જ જગ્યાએ વારંવાર ફોડો થવો
• સતત અથવા વારંવાર પરુ નીકળવું
• બેસવા કે મળ કરતી વખતે દુખાવો વધવો
• સોજો અને લાલાશ વધતી જવી
• તાવ સાથે દુખાવો અથવા ફોડો થવો
• પરુ સાથે લોહી દેખાવું

યોગ્ય સમયે તપાસ કરાવવાથી ફિસ્ટુલાની સારવાર કેવી રીતે કરવી તે સમજવામાં મદદ મળે છે.

ફિસ્ટુલાની તપાસ કેવી રીતે થાય છે?

ડૉક્ટર પહેલા દર્દીની તકલીફ, જૂનો ફોડો અને પરુ નીકળવાની માહિતી પૂછે છે. ત્યારબાદ અસરગ્રસ્ત ભાગની તપાસ કરવામાં આવે છે. કેટલાક કેસમાં બહારનું છિદ્ર સરળતાથી દેખાઈ શકે છે, પરંતુ અંદરનો રસ્તો સમજવા માટે વધુ તપાસની જરૂર પડી શકે છે. ડૉ. ભાવિન બારિયાની વેબસાઇટ મુજબ જરૂર જણાય ત્યારે એમ.આર.આઈ., એન્ડોસ્કોપિક અલ્ટ્રાસાઉન્ડ અથવા બીજી તપાસ દ્વારા ફિસ્ટુલાનો રસ્તો સમજવામાં મદદ લેવામાં આવી શકે છે.

ફિસ્ટુલાની સારવાર કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?

ફિસ્ટુલાની સારવાર દર્દીની સ્થિતિ અને અંદર બનેલા રસ્તાની જગ્યા તથા જટિલતા પર આધાર રાખે છે. ચેપ અથવા તકલીફ ઘટાડવા માટે કેટલીક દવાઓ આપવામાં આવી શકે છે. પરંતુ એનલ ફિસ્ટુલા સામાન્ય રીતે પોતાની રીતે સંપૂર્ણપણે ઠીક થતો નથી અને ઘણા દર્દીઓમાં સર્જરીની જરૂર પડે છે.

શું માત્ર દવા પૂરતી હોય છે?

દવા ચેપ, દુખાવો અથવા બીજા લક્ષણોમાં રાહત આપવા ઉપયોગી થઈ શકે છે. પરંતુ ફિસ્ટુલામાં બનેલો અંદરનો રસ્તો માત્ર દવાથી હંમેશા બંધ થઈ જાય એવું નથી. આ કારણે વારંવાર પરુ નીકળે અથવા ચેપ પાછો આવે ત્યારે સર્જન સાથે ચર્ચા કરવી જરૂરી બને છે. યોગ્ય ફિસ્ટુલાની સારવાર પસંદ કરતી વખતે માત્ર તાત્કાલિક રાહત નહીં પરંતુ ફિસ્ટુલાના આખા રસ્તાની સ્થિતિ પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.

ફિસ્ટુલા સર્જરી ક્યારે વિચારવામાં આવે છે?

ફિસ્ટુલા સતત પરુ છોડતો હોય, વારંવાર ફોડો થતો હોય અથવા લાંબા સમયથી સમસ્યા રહેતી હોય ત્યારે ડૉક્ટર ફિસ્ટુલા સર્જરી અંગે સલાહ આપી શકે છે. સર્જરીની રીત દરેક દર્દી માટે સમાન નથી. ફિસ્ટુલાનો રસ્તો કયા ભાગમાંથી પસાર થાય છે અને આસપાસની સ્નાયુઓ સાથે તેનો સંબંધ શું છે તે સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે. ડૉ. ભાવિન બારિયા દર્દીની તપાસ પછી ઉપલબ્ધ સારવાર પદ્ધતિ વિશે માહિતી આપે છે. અંતિમ નિર્ણય વ્યક્તિગત સ્થિતિ પ્રમાણે લેવાય છે.

સમસ્યાને લાંબા સમય સુધી કેમ ન ટાળવી?

વારંવાર ફોડો થતો હોવા છતાં માત્ર પરુ નીકળવાની રાહ જોવી યોગ્ય નથી. ચેપ ફરી થવાથી દુખાવો અને સોજો વારંવાર પાછા આવી શકે છે. કેટલાક દર્દીઓમાં ફિસ્ટુલાનો રસ્તો વધુ જટિલ પણ બની શકે છે. તેથી ફિસ્ટુલાના લક્ષણો સતત રહે અથવા વારંવાર પાછા આવે, તો સચોટ તપાસ કરાવવી વધુ યોગ્ય છે. સમયસર તપાસથી ફિસ્ટુલાની સારવાર અંગે યોગ્ય નિર્ણય લેવામાં મદદ મળે છે.

ડૉ. ભાવિન બારિયાની સારવાર સેવા શા માટે પસંદ કરશો?

ડૉ. ભાવિન બારિયા સામાન્ય અને લેપ્રોસ્કોપિક સર્જરી સાથે ફિસ્ટુલાની સારવાર પણ કરે છે. અમારી સારવાર પ્રક્રિયામાં પહેલા દર્દીની તકલીફ અને જૂના ચેપની માહિતી સમજવામાં આવે છે, ત્યારબાદ જરૂર મુજબ તપાસ કરીને યોગ્ય વિકલ્પ સમજાવવામાં આવે છે. ફિસ્ટુલા દરેક દર્દીમાં એકસરખો ન હોઈ શકે, તેથી ફિસ્ટુલા સર્જરી અથવા બીજી સારવાર પણ દર્દીની સ્થિતિ પ્રમાણે પસંદ કરવામાં આવે છે. દર્દીને તેની સમસ્યા અને સારવાર સરળ ભાષામાં સમજાય તે અમારી પ્રાથમિકતા છે.

નિષ્કર્ષ

મળદ્વાર પાસે વારંવાર ફોડો થવો, થોડા દિવસ પછી ફરી સોજો આવવો અથવા એક જ જગ્યાએથી પરુ નીકળતું રહેવું સામાન્ય સમસ્યા માનીને લાંબા સમય સુધી અવગણવું યોગ્ય નથી. આ ફિસ્ટુલાના લક્ષણો હોઈ શકે છે. ફોડો ફાટી ગયા પછી દુખાવો ઓછો થાય તો પણ અંદર ફિસ્ટુલાનો રસ્તો રહી શકે છે. યોગ્ય તપાસ પછી જ જાણી શકાય છે કે દવા પૂરતી છે કે ફિસ્ટુલા સર્જરી જેવી સારવારની જરૂર છે. સમયસર ડૉક્ટરની સલાહ લેવાથી સમસ્યાની સાચી સ્થિતિ સમજવામાં મદદ મળે છે.

જો મળદ્વાર પાસે વારંવાર ફોડો, સોજો, દુખાવો અથવા પરુ નીકળવાની સમસ્યા થઈ રહી હોય, તો ડૉ. ભાવિન બારિયા સાથે પરામર્શ માટે સંપર્ક કરો. ફોન: +91 99789 20584 અને આજે જ તમારું અપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)