પાઇલ્સ શું છે? તેના લક્ષણો, કારણો અને સારવારની સંપૂર્ણ માહિતી

Key Takeaways

• પાઇલ્સમાં મળ કરતી વખતે લોહી, ખંજવાળ, સોજો અને દુખાવો થઈ શકે છે.
• કબજિયાત અને વધારે જોર લગાવવાથી પાઇલ્સની તકલીફ વધી શકે છે.
• દરેક દર્દીને સર્જરી કરવાની જરૂર પડતી નથી.
• મળમાં વારંવાર લોહી આવે તો માત્ર પાઇલ્સ માનીને તેને નજરઅંદાજ ન કરવું.
• યોગ્ય તપાસ પછી જ દવા, પ્રક્રિયા અથવા સર્જરીમાંથી યોગ્ય રીત પસંદ કરવામાં આવે છે.

ડૉ. ભાવિન બારિયા અમદાવાદમાં પાઇલ્સ અને તેની સાથે જોડાયેલી સમસ્યાઓ માટે તપાસ અને સારવારની સેવાઓ આપે છે. પાઇલ્સ એક સામાન્ય સમસ્યા છે, પરંતુ ઘણા લોકો શરમ અથવા સંકોચને કારણે સમયસર ડૉક્ટર પાસે જતા નથી. મળ કરતી વખતે લોહી આવવું, ગુદાના ભાગમાં ખંજવાળ, સોજો અથવા દુખાવો થવો જેવા પાઇલ્સના લક્ષણો જોવા મળી શકે છે. શરૂઆતમાં સમસ્યા હળવી હોય તો ખોરાક, પાણી અને રોજિંદી ટેવોમાં ફેરફારથી રાહત મળી શકે છે. પરંતુ તકલીફ વારંવાર થતી હોય તો યોગ્ય તપાસ જરૂરી છે.

પાઇલ્સ શું છે?

પાઇલ્સને બવાસીર પણ કહેવામાં આવે છે. તેમાં ગુદા અને નીચેના મળાશયની આસપાસની નસોમાં સોજો આવે છે. પાઇલ્સ અંદર પણ થઈ શકે છે અને ગુદાની બહાર પણ થઈ શકે છે. અંદરના પાઇલ્સમાં ઘણી વાર દુખાવો ઓછો હોય છે, પરંતુ મળ કરતી વખતે લોહી આવી શકે છે. બહારના પાઇલ્સમાં ગાંઠ, સોજો, ખંજવાળ અને દુખાવો વધારે અનુભવાઈ શકે છે. પાઇલ્સની સારવાર શરૂ કરતા પહેલાં તે કયા પ્રકારના છે અને દર્દીને કેટલી તકલીફ છે તે સમજવું જરૂરી છે.

પાઇલ્સના મુખ્ય લક્ષણો કયા છે?

દરેક દર્દીમાં તકલીફ એકસરખી હોતી નથી. કેટલાક લોકોને શરૂઆતમાં માત્ર થોડો ખંજવાળ કે બળતરા થાય છે, જ્યારે કેટલાક લોકોને લોહી અથવા દુખાવો પણ થઈ શકે છે. સામાન્ય પાઇલ્સના લક્ષણો આ પ્રમાણે હોઈ શકે છે:

• મળ કરતી વખતે તાજું લાલ લોહી આવવું
• ગુદાની આસપાસ ખંજવાળ અથવા બળતરા
• બેસતી વખતે દુખાવો અથવા અસ્વસ્થતા
• ગુદાની આસપાસ સોજો
• નાની કે કઠણ ગાંઠ અનુભવવી
• મળ કર્યા પછી પણ પેટ સાફ ન થયું હોય એવું લાગવું

આ લક્ષણો બીજા રોગોમાં પણ થઈ શકે છે. ખાસ કરીને મળમાં લોહી આવે તો તેને માત્ર પાઇલ્સ માનીને પોતાની રીતે દવા લેવી યોગ્ય નથી.

પાઇલ્સ કેમ થાય છે?

ગુદાની આસપાસની નસો પર વધારે દબાણ પડે ત્યારે તે ફૂલી શકે છે. આ દબાણ અલગ-અલગ કારણોથી વધી શકે છે. પાઇલ્સ થવાની શક્યતા વધારતા કેટલાક કારણો છે:

• લાંબા સમયથી કબજિયાત રહેવી
• મળ કરતી વખતે વધારે જોર લગાવવું
• શૌચાલયમાં લાંબા સમય સુધી બેસવું
• ખોરાકમાં રેશાની માત્રા ઓછી હોવી
• વારંવાર ભારે વજન ઉઠાવવું
• શરીરનું વજન વધારે હોવું
• ગર્ભાવસ્થા
• ઉંમર વધતા આસપાસના ભાગના તંતુ નબળા થવા

આ કારણોમાંથી એક કારણ હોવાનો અર્થ એ નથી કે વ્યક્તિને ચોક્કસ પાઇલ્સ જ હશે. યોગ્ય તપાસ પછી જ કારણ સ્પષ્ટ થાય છે.

કબજિયાત અને પાઇલ્સ વચ્ચે શું સંબંધ છે?

કબજિયાત હોય ત્યારે મળ કઠણ થઈ શકે છે. તેને બહાર કાઢવા માટે વધારે જોર લગાવવું પડે છે. વારંવાર આવું થવાથી ગુદાની આસપાસની નસો પર દબાણ વધી શકે છે. આથી પાઇલ્સની સમસ્યા ધરાવતા વ્યક્તિ માટે મળ નરમ રહે તે મહત્વનું છે. પૂરતું પાણી પીવું, ફળ, શાકભાજી અને રેશાવાળો ખોરાક લેવો મદદરૂપ થઈ શકે છે. પરંતુ માત્ર ઘરેલુ ઉપાયથી તકલીફ ઓછી ન થાય તો પાઇલ્સની સારવાર માટે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.

શું દરેક પાઇલ્સમાં સર્જરી જરૂરી હોય છે?

ના. દરેક દર્દીને સર્જરી કરવાની જરૂર પડતી નથી. હળવી તકલીફમાં ખાવા-પીવાની ટેવ સુધારવી, કબજિયાત ઘટાડવી અને ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ દવા લેવાથી રાહત મળી શકે છે. એનએચએસ મુજબ પણ ઘણા દર્દીઓમાં શરૂઆતમાં ઘરેલુ સંભાળ અને દવાઓથી તકલીફમાં સુધારો થઈ શકે છે. જો સમસ્યા સતત રહે, વારંવાર પાછી આવે, વધુ લોહી આવે અથવા ગાંઠ બહાર આવતી હોય તો આગળની સારવાર વિશે વિચારવામાં આવી શકે છે.

પાઇલ્સની સારવાર કેવી રીતે થાય છે?

પાઇલ્સની સારવાર દર્દીની હાલત, પાઇલ્સનો પ્રકાર અને લક્ષણો પર આધાર રાખે છે. સૌ માટે એક જ રીત યોગ્ય હોતી નથી. હળવી સ્થિતિમાં ડૉક્ટર ખોરાકમાં ફેરફાર, વધુ પાણી, કબજિયાત ઘટાડવા માટેની દવા અને દુખાવો અથવા ખંજવાળ માટેની દવા આપી શકે છે. જો આ રીતોથી પૂરતી રાહત ન મળે તો રબર બેન્ડ દ્વારા સારવાર, દવા નાખવાની પ્રક્રિયા અથવા જરૂર મુજબ સર્જરી જેવી રીતો પર વિચાર થઈ શકે છે. ડૉ. ભાવિન બારિયાની વેબસાઇટ પર દવા, પરંપરાગત સર્જરી અને લેઝર આધારિત સારવારના વિકલ્પોનો ઉલ્લેખ છે.

લેઝર દ્વારા પાઇલ્સની સારવાર શું છે?

લેઝર પાઇલ્સ સારવારમાં લેઝરની મદદથી પાઇલ્સની સૂજી ગયેલી નસો અને અસરગ્રસ્ત ભાગ પર કામ કરવામાં આવે છે. વેબસાઇટ મુજબ, આ પ્રક્રિયામાં લેઝર ઊર્જાનો ઉપયોગ કરીને સૂજી ગયેલી રક્ત નલિકાઓને નાની અને બંધ કરવામાં મદદ કરવામાં આવે છે. આ રીત દરેક દર્દી માટે યોગ્ય હોય એવું જરૂરી નથી. દર્દીની તપાસ પછી જ નક્કી થાય છે કે દવા પૂરતી છે કે આગળની પ્રક્રિયા કરવાની જરૂર છે. લેઝર પાઇલ્સ સારવાર અંગે નિર્ણય લેતા પહેલા દર્દીએ પોતાના લક્ષણો અને હાલત વિશે સર્જન સાથે સ્પષ્ટ ચર્ચા કરવી જોઈએ.

ક્યારે ડૉક્ટર પાસે જવું જોઈએ?

જો પાઇલ્સના લક્ષણો થોડા દિવસમાં ઓછા ન થાય અથવા વારંવાર પાછા આવે, તો તપાસ કરાવવી યોગ્ય છે. ખાસ કરીને નીચેની સ્થિતિમાં મોડું ન કરવું:

• મળ કરતી વખતે વારંવાર લોહી આવવું
• દુખાવો સતત વધતો રહે
• ગુદાની આસપાસ મોટી કે કઠણ ગાંઠ થવી
• સોજો અને ખંજવાળ વધારે થવી
• ઘરેલુ ઉપાયથી રાહત ન મળવી
• રોજિંદા કામ અથવા બેસવામાં મુશ્કેલી થવી

વધારે લોહી આવે, મોટા લોહીના ગાંઠા દેખાય અથવા ખૂબ જ વધારે દુખાવો હોય તો તાત્કાલિક સારવાર લેવી જરૂરી છે.

સારવાર પછી શું ધ્યાન રાખવું?

ઉપચાર લીધા પછી પણ કબજિયાતથી બચવું ખૂબ મહત્વનું છે. રોજ પૂરતું પાણી પીવું અને રેશાવાળો ખોરાક લેવો ઉપયોગી રહે છે. મળ કરતી વખતે વધારે જોર ન લગાવવું અને શૌચાલયમાં જરૂર કરતાં વધુ સમય ન બેસવું જોઈએ. ડૉક્ટરે આપેલી દવા અને બીજી સૂચનાઓનું યોગ્ય રીતે પાલન કરવું જોઈએ. લેઝર પાઇલ્સ સારવાર અથવા બીજી કોઈ પ્રક્રિયા પછીની સંભાળ દર્દીની સ્થિતિ અને કરવામાં આવેલી સારવાર પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે.

ડૉ. ભાવિન બારિયાની સારવાર સેવા શા માટે પસંદ કરશો?

ડૉ. ભાવિન બારિયા સામાન્ય અને લેપ્રોસ્કોપિક સર્જરી સાથે પાઇલ્સના દર્દીઓની સારવાર કરે છે. પાઇલ્સમાં અમારું ધ્યાન પહેલા દર્દીની તકલીફને સમજવા, જરૂરી તપાસ કરવા અને ત્યારબાદ યોગ્ય સારવારના વિકલ્પ સમજાવવા પર રહે છે. દરેક દર્દીમાં પાઇલ્સનો પ્રકાર અને તકલીફ અલગ હોઈ શકે છે, તેથી સારવાર પણ વ્યક્તિની સ્થિતિ પ્રમાણે નક્કી કરવામાં આવે છે. દર્દીને તેની સમસ્યા અને આગળની પ્રક્રિયા સરળ રીતે સમજાય તે પર અમે ધ્યાન આપીએ છીએ. જરૂર મુજબ નિયમિત દેખરેખથી લઈને પાઇલ્સ સર્જરી સુધીના વિકલ્પો પર ચર્ચા કરવામાં આવે છે, જેથી દરેક દર્દી માટે સારવાર તેની હાલની સ્થિતિ પ્રમાણે નક્કી થઈ શકે.

નિષ્કર્ષ

પાઇલ્સમાં ખંજવાળ, સોજો, દુખાવો અને મળ કરતી વખતે લોહી આવવું જેવી તકલીફ થઈ શકે છે. શરૂઆતમાં સમસ્યા હળવી હોય તો ખોરાક અને રોજિંદી ટેવોમાં ફેરફાર સાથે દવાથી રાહત મળી શકે છે. પરંતુ પાઇલ્સના લક્ષણો વારંવાર થતા હોય અથવા વધતા જાય તો તેને નજરઅંદાજ ન કરવું જોઈએ. યોગ્ય તપાસ પછી જ પાઇલ્સની સારવાર કઈ રીતે કરવી તે નક્કી કરી શકાય છે. જરૂર મુજબ દવા, બીજી પ્રક્રિયા અથવા લેઝર પાઇલ્સ સારવાર અંગે ડૉક્ટર યોગ્ય માર્ગદર્શન આપી શકે છે.

જો તમને પાઇલ્સને કારણે લોહી આવવું, દુખાવો, ખંજવાળ, સોજો અથવા બેસવામાં તકલીફ થઈ રહી હોય, તો ડૉ. ભાવિન બારિયા સાથે પરામર્શ માટે સંપર્ક કરો. ફોન: +91 99789 20584 અને આજે જ તમારું અપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)

ડૉ. ભાવિન બારિયા અમદાવાદના અગ્રણી પાઇલ્સ સર્જન, નિષ્ણાત નિદાન અને વ્યક્તિગત સારવાર માટે આજે જ તમારું અપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરો.