પગમાં નીલી અને ફૂલેલી નસો કેમ દેખાય છે? જાણો વેરિકોઝ વેઇન્સના કારણો

Key Takeaways

• ✔ પગની નસોના વાલ્વ નબળા પડવાથી લોહી નસોમાં ભેગું થઈ શકે છે.
• લાંબા સમય સુધી ઊભા અથવા બેઠા રહેવું જોખમ વધારી શકે છે.
• નીલી નસો સાથે દુખાવો, ભારેપણું અને સોજો પણ થઈ શકે છે.
• દરેક દર્દીને સર્જરી કે લેઝર સારવારની જરૂર પડતી નથી.
• યોગ્ય તપાસ પછી દર્દીની સ્થિતિ પ્રમાણે સારવાર પસંદ કરવામાં આવે છે.

ડૉ. ભાવિન બારિયા અમદાવાદમાં વેરિકોઝ વેઇન્સની તપાસ અને સારવારની સેવાઓ આપે છે. પગમાં નીલી, જાંબલી કે ફૂલેલી નસો દેખાવા લાગે ત્યારે ઘણા લોકો તેને માત્ર દેખાવની સમસ્યા માને છે. પરંતુ કેટલીક વખત તેની સાથે પગમાં ભારેપણું, દુખાવો, સોજો કે બળતરા પણ થઈ શકે છે. વેરિકોઝ વેઇન્સના લક્ષણો સમયસર સમજવાથી સમસ્યા કેટલી છે અને આગળ તપાસની જરૂર છે કે નહીં તે નક્કી કરવામાં મદદ મળે છે.

વેરિકોઝ વેઇન્સ શું છે?

વેરિકોઝ વેઇન્સ એટલે ત્વચાની નીચે દેખાતી ફૂલેલી, વાંકી અથવા ગાંઠ જેવી નસો. તે સૌથી વધુ પગમાં જોવા મળે છે. પગની નસોનું કામ લોહીને ફરી હૃદય તરફ પહોંચાડવાનું છે. આ નસોમાં નાના વાલ્વ હોય છે, જે લોહીને પાછળ જતું અટકાવે છે. જ્યારે આ વાલ્વ નબળા પડે અથવા યોગ્ય રીતે કામ ન કરે, ત્યારે લોહી નસોમાં ભેગું થવા લાગે છે. તેના કારણે નસો પહોળી અને ફૂલેલી દેખાઈ શકે છે.

પગમાં નીલી અને ફૂલેલી નસો કેમ દેખાય છે?

આ સમસ્યાનું મુખ્ય કારણ નસોમાં લોહીનો પ્રવાહ યોગ્ય રીતે ઉપર ન જઈ શકવો છે. લોહી એક જગ્યાએ ભેગું થવાથી નસ પર દબાણ વધે છે અને તે ધીમે-ધીમે ફૂલવા લાગે છે. શરૂઆતમાં માત્ર કેટલીક નીલી કે જાંબલી નસો દેખાઈ શકે છે. સમય જતા કેટલીક નસો વાંકી, જાડી અથવા દોરી જેવી દેખાઈ શકે છે. વેરિકોઝ વેઇન્સના કારણો માત્ર એક જ નથી. ઉંમર, પરિવારનો ઇતિહાસ, લાંબા સમય સુધી ઊભા રહેવું અને શરીરનું વધારે વજન જેવી બાબતો અસર કરી શકે છે.

લાંબા સમય સુધી ઊભા કે બેઠા રહેવું

જે લોકોના કામમાં લાંબા સમય સુધી સતત ઊભા રહેવું અથવા એક જગ્યાએ બેસવું પડે છે, તેઓમાં પગની નસો પર વધારે દબાણ પડી શકે છે. ચાલવાથી પગની માંસપેશીઓ લોહીને ઉપર તરફ ધકેલવામાં મદદ કરે છે. લાંબા સમય સુધી હલનચલન ન થાય ત્યારે આ પ્રક્રિયા ધીમી પડી શકે છે. એટલે કામ દરમિયાન શક્ય હોય ત્યારે થોડું ચાલવું અને સ્થિતિ બદલતા રહેવું ઉપયોગી બની શકે છે.

પરિવારનો ઇતિહાસ

જો પરિવારના બીજા સભ્યોને વેરિકોઝ વેઇન્સ હોય, તો વ્યક્તિમાં પણ તેની શક્યતા વધી શકે છે. આ એક જાણીતું જોખમનું કારણ છે. પરિવારમાં સમસ્યા હોવાનો અર્થ એ નથી કે તમને ચોક્કસ વેરિકોઝ વેઇન્સ થશે. પરંતુ પગમાં ફેરફાર દેખાય તો તેને ધ્યાનમાં લેવું યોગ્ય છે. આ પણ મહત્વના વેરિકોઝ વેઇન્સના કારણો પૈકીનું એક છે.

ઉંમર વધવાથી શું અસર પડે છે?

ઉંમર વધતા નસોના વાલ્વ અને દિવાલોમાં સ્વાભાવિક રીતે ફેરફાર થઈ શકે છે. વાલ્વ નબળા પડે તો થોડું લોહી પાછું નીચે તરફ જવા લાગે છે અને નસોમાં ભેગું થઈ શકે છે. આ કારણે ઉંમર વધતા વેરિકોઝ વેઇન્સ થવાની શક્યતા વધી શકે છે. જોકે યુવાન લોકોને પણ આ સમસ્યા થઈ શકે છે.

શરીરનું વધારે વજન

શરીરનું વધારે વજન પગની નસો પર વધારાનું દબાણ મૂકી શકે છે. સમય સાથે આ દબાણ નસોના વાલ્વના કામ પર અસર કરી શકે છે. વજન નિયંત્રણમાં રાખવું માત્ર નસો માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર સ્વાસ્થ્ય માટે ઉપયોગી છે. શરીરનું વધારે વજન પણ વેરિકોઝ વેઇન્સના કારણોમાં ગણાય છે.

ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન વેરિકોઝ વેઇન્સ

ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન શરીરમાં લોહીની માત્રા વધે છે અને હોર્મોનમાં ફેરફાર થાય છે. આ કારણસર કેટલીક મહિલાઓમાં પગની નસો વધુ સ્પષ્ટ અથવા ઊભરેલી દેખાઈ શકે છે. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન થયેલી વેરિકોઝ વેઇન્સ કેટલીક મહિલાઓમાં બાળકના જન્મ પછી ઓછી પણ થઈ શકે છે. આ સમય દરમિયાન કોઈપણ સારવાર વિશે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.

વેરિકોઝ વેઇન્સના સામાન્ય લક્ષણો

માત્ર નસો દેખાવું જ એક લક્ષણ નથી. કેટલાક દર્દીઓને બીજી તકલીફ પણ થઈ શકે છે. સામાન્ય વેરિકોઝ વેઇન્સના લક્ષણોમાં નીચેની બાબતો જોવા મળી શકે છે:

• પગમાં નીલી અથવા જાંબલી નસો દેખાવું
• નસો વાંકી કે ફૂલેલી લાગવી
• પગમાં ભારેપણું અથવા દુખાવો
• લાંબા સમય સુધી ઊભા રહેવાથી તકલીફ વધવી
• પગ અથવા ટખામાં સોજો
• બળતરા, ધબકારા અથવા ખેંચાણ
• નસની આસપાસ ખંજવાળ
• કેટલાક વધુ વધેલા કેસમાં ટખાની આસપાસની ત્વચાનો રંગ બદલાઈ શકે છે અથવા ઘાવ પણ થઈ શકે છે

શું દરેક દેખાતી નીલી નસ વેરિકોઝ વેઇન હોય છે?

ના. ત્વચા પર દેખાતી દરેક નાની નીલી અથવા લાલ નસ વેરિકોઝ વેઇન હોતી નથી. કેટલીક નાની નસોને સ્પાઇડર વેઇન્સ કહેવાય છે. તે સામાન્ય રીતે વેરિકોઝ વેઇન્સ કરતાં નાની હોય છે અને ત્વચાની સપાટી નજીક દેખાય છે. જો નસો સાથે દુખાવો, સોજો, ભારેપણું અથવા ત્વચામાં ફેરફાર થઈ રહ્યો હોય, તો યોગ્ય તપાસ કરાવવી વધુ સારું છે.

તપાસ કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?

ડૉક્ટર પહેલા પગની નસો જોઈને અને દર્દીના લક્ષણો સમજીને તપાસ કરે છે. જરૂર હોય તો ડોપ્લર અલ્ટ્રાસાઉન્ડ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી શકે છે. આ તપાસથી નસોમાં લોહીનો પ્રવાહ અને વાલ્વનું કામ જોવામાં મદદ મળે છે. ડૉ. ભાવિન બારિયાની વેબસાઇટ પર પણ ડોપ્લર અલ્ટ્રાસાઉન્ડને તપાસના મહત્વના વિકલ્પ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું છે.

વેરિકોઝ વેઇન્સની સારવાર કેવી રીતે થાય છે?

વેરિકોઝ વેઇન્સની સારવાર દરેક દર્દીમાં એકસરખી હોતી નથી. લક્ષણો કેટલા છે, કઈ નસ અસરગ્રસ્ત છે અને સમસ્યા કેટલી વધી છે તેના આધારે ઉપચાર પસંદ કરવામાં આવે છે. શરૂઆતમાં નિયમિત ચાલવું, વજન નિયંત્રણમાં રાખવું, લાંબા સમય સુધી સતત ઊભા રહેવાનું ટાળવું અને આરામ કરતી વખતે પગ થોડા ઊંચા રાખવા જેવી સલાહ આપવામાં આવી શકે છે. કેટલીક સ્થિતિમાં દબાણ આપતા ખાસ મોજાં પણ ઉપયોગી થઈ શકે છે. જરૂર હોય તો સ્ક્લેરોથેરાપી, લેઝર સારવાર, રેડિયોફ્રીક્વન્સી દ્વારા નસ બંધ કરવાની પ્રક્રિયા અથવા સર્જરી જેવા વિકલ્પો પર વિચાર કરવામાં આવી શકે છે. કઈ વેરિકોઝ વેઇન્સ સર્જરી યોગ્ય રહેશે તેનો નિર્ણય તપાસ પછી જ કરવામાં આવે છે.

લેઝર સારવાર ક્યારે વિચારવામાં આવી શકે?

લેઝર દ્વારા અસરગ્રસ્ત નસને બંધ કરવામાં આવે છે જેથી લોહી બીજી સ્વસ્થ નસોમાંથી વહેવા લાગે. પરંતુ વેરિકોઝ વેઇન્સની સારવાર માટે દરેક દર્દીને લેઝર જ કરાવવું પડે એવું નથી. યોગ્ય પદ્ધતિ પસંદ કરવા માટે પહેલા નસોની તપાસ જરૂરી છે. ડૉ. ભાવિન બારિયા દર્દીની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ઉપલબ્ધ સારવારના વિકલ્પ સમજાવે છે.

સમસ્યાને ક્યારે નજરઅંદાજ ન કરવી?

જો પગમાં ફૂલેલી નસો સાથે સતત દુખાવો, સોજો અથવા ત્વચામાં ફેરફાર થવા લાગ્યા હોય, તો તપાસ કરાવવી જોઈએ. ખાસ કરીને વેરિકોઝ વેઇન્સના લક્ષણો વધતા જાય, ટખા પાસે ઘાવ થાય અથવા નસમાંથી લોહી નીકળે, તો સારવારમાં મોડું ન કરવું જોઈએ. સમયસર તપાસથી યોગ્ય વેરિકોઝ વેઇન્સની સારવાર પસંદ કરવામાં મદદ મળી શકે છે.

ડૉ. ભાવિન બારિયાની સારવાર સેવા શા માટે પસંદ કરશો?

ડૉ. ભાવિન બારિયા અમદાવાદમાં સામાન્ય સર્જરી અને વેરિકોઝ વેઇન્સ સાથે જોડાયેલી સમસ્યાઓ માટે સારવાર આપે છે. અમારું ધ્યાન દર્દીના લક્ષણોને સમજવા, જરૂર મુજબ તપાસ કરવાની અને તેના આધારે યોગ્ય સારવાર સમજાવવા પર રહે છે. સાદા જીવનશૈલીના ફેરફારથી લઈને લેઝર અથવા અન્ય પ્રક્રિયા સુધીનો વિકલ્પ દર્દીની સ્થિતિ પ્રમાણે નક્કી કરવામાં આવે છે. દર્દીને પોતાની સમસ્યા અને આગળની સારવાર વિશે સરળ અને સ્પષ્ટ માહિતી મળે તે અમારી સારવારનો મહત્વનો ભાગ છે. જરૂર મુજબ દવા, દેખરેખ અથવા વેરિકોઝ વેઇન્સ સર્જરી જેવા વિકલ્પો દર્દીની વ્યક્તિગત સ્થિતિ પ્રમાણે વિચારવામાં આવે છે.

નિષ્કર્ષ

પગમાં નીલી, જાંબલી અથવા ફૂલેલી નસો દેખાવાનું મુખ્ય કારણ નસોના વાલ્વનું યોગ્ય રીતે કામ ન કરવું હોઈ શકે છે. લાંબા સમય સુધી ઊભા રહેવું, પરિવારનો ઇતિહાસ, ઉંમર, ગર્ભાવસ્થા અને વધારે વજન જેવા વેરિકોઝ વેઇન્સના કારણો જોખમ વધારી શકે છે. દરેક દર્દીમાં ગંભીર સમસ્યા થતી નથી, પરંતુ જો દુખાવો, ભારેપણું, સોજો અથવા ત્વચામાં ફેરફાર થવા લાગે તો તપાસ કરાવવી યોગ્ય છે. યોગ્ય તપાસ બાદ વેરિકોઝ વેઇન્સની સારવાર દર્દીની જરૂરિયાત પ્રમાણે પસંદ કરી શકાય છે. યોગ્ય તપાસ પછી જ વેરિકોઝ વેઇન્સની સારવાર અથવા વેરિકોઝ વેઇન્સ સર્જરીની જરૂર છે કે નહીં તે નક્કી કરી શકાય છે.

જો તમારા પગમાં ફૂલેલી નસો, દુખાવો, ભારેપણું અથવા સોજો રહેતો હોય, તો ડૉ. ભાવિન બારિયા સાથે તપાસ અને સારવાર માટે સંપર્ક કરો. ફોન: +91 99789 20584 અને આજે જ તમારું અપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)